Судовий контроль аргументації рішень суб’єктів владних повноважень: деякі стандарти національної, міжнародної та іноземної практики

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.18523/2617-2607.2025.16.63-79

Ключові слова:

аргументація, судовий контроль, суб’єкт владних повноважень, адміністративне судочинство, обґрунтованість рішень

Анотація

У статті розглянуто зміст, форми та закономірності судового контролю аргументації рішень суб’єктів владних повноважень. З’ясовано, що судовий контроль у сфері адміністративного судочинства полягає в перевірці належності, повноти та логічної узгодженості мотивів, покладених в основу рішень суб’єктів владних повноважень, з метою забезпечення їх відповідності принципу верховенства права.
На основі аналізу положень Кодексу адміністративного судочинства України, практики Верховного Суду, Європейського суду з прав людини, Європейського суду справедливості (Суду ЄС) та судів окремих іноземних держав (Канади, США, Великої Британії) визначено доктринальні стандарти аргументації рішень суб’єктів владних повноважень. Доведено, що ці стандарти охоплюють логічність, послідовність, зв’язок мотивів із нормами права, врахування релевантних обставин справи, заборону свавілля та дотримання принципу пропорційності.
Запропоновано концепцію розумної, пропорційної та доказової аргументації рішень суб’єктів владних повноважень як теоретико-прикладну модель удосконалення адміністративної юстиції в Україні. Вперше представлено формулювання системного підходу до судового контролю аргументації рішень суб’єктів владних повноважень як окремого інституту адміністративного судочинства, що інтегрує національні та міжнародні стандарти належного врядування.
Підкреслено практичне значення одержаних результатів, яке полягає в можливості використання відповідних критеріїв під час оцінювання обґрунтованості рішень суб’єктів владних повноважень у судовій та управлінській практиці, а також у процесі розроблення методичних рекомендацій для державних службовців.

Біографія автора

Володимир Кістяник, Кандидат юридичних наук, адвокат, Київ

Кандидат юридичних наук, адвокат, Київ, Україна

Посилання

  1. Administratyvne sudochynstvo Ukrainy: pytannia teorii i praktyky (z nahody 20-richchia ukhvalennia Kodeksu administratyvnoho sudochynstva Ukrainy). Edited by M. I. Smokovych, O. R. Radyshevska, V. M. Kravchuk, N. V. Bohasheva. VAITE, 2025. https://court.gov.ua/storage/portal/supreme/rizne/Monograf_Admin_sud_vo.pdf [in Ukrainian].
  2. Andriy Meleshevych Kyiv-Mohyla School of Governance, Faculty of Law. Educational program “Public Policy and Governance” (specialty D4. Public Management and Administration, level — Master). https://vstup.ukma.edu.ua/education-program-info?ep-id=26 [in Ukrainian].
  3. Berlach, A. I., Dzisiak O. P., and Susak M. S. “Concepts and peculiarities of judicial control in the field of administrative justice.” Juridical Scientific and Electronic Journal 1 (2025): 594–7. https://doi.org/10.32782/2524-0374/2025-1/138 [in Ukrainian].
  4. Bevzenko, Volodymyr. “Evaluation of decisions, actions, inaction of subjects of authority in the administrative process: from doctrine to applied law enforcement.” Law of Ukraine 10 (2021): 91–109. https://pravoua.com.ua/storage/files/magazines/files/article-pravo_2021_10-s6.pdf [in Ukrainian].
  5. Council of Judges of Ukraine. Informatsiia pro pokaznyky chasu, neobkhidnoho dlia rozghliadu sprav i materialiv, yaki nadiishly do mistsevykh administratyvnykh sudiv ta oriientovna normatyvna chyselnist suddiv za danymy zvitnosti za I pivrichchia 2025 roku. https://rsu.gov.ua/oas-2025_2-maps [in Ukrainian].
  6. European Court of Human Rights. Big Brother Watch and Others v. the United Kingdom. Judgment, 58170/13, 62322/14 and 24960/15. 25 May 2021. https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-210077.
  7. European Court of Human Rights. Centrum för Rättvisa v. Sweden. Judgment, 35252/08. 25 May 2021. https://hudoc.echr.coe.int/?i=001-210078.
  8. European Court of Human Rights. L.B. v. Hungary. Judgment, 36345/16. 9 March 2023. https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-223675.
  9. European Court of Human Rights. Megadat.com SRL v. Moldova. Judgment, 21151/04. 8 April 2008. https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-85732.
  10. European Court of Human Rights. Suominen v. Finland. Judgment, 37801/97. 1 July 2003. https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-61178.
  11. Hage, Jaap, and Bart Verheij. “Reason-based logic: a logic for reasoning with rules and reasons.” University of Limburg, Department of Metajuridica, 1994. https://www.ai.rug.nl/~verheij/publications/pdf/lcai94.pdf.
  12. Kurko, O. “Subjects of authorities in the administrative process: terminological definition of the category.” Juridical Science 11, no. 113 (2020): 116–22. https://doi.org/10.32844/2222-5374-2020-113-11.16 [in Ukrainian].
  13. National Agency of Ukraine for Civil Service. On Amendments to the Strategic Plan of Activities of the National Agency of Ukraine for Civil Service for 2025–2027. Order 18–25. February 4, 2025. https://nads.gov.ua/npas/pro-vnesennia-zmin-do-stratehichnoho-planu-diialnosti-natsionalnoho-ahentstva-ukrainy-z-pytan-derzhavnoi-sluzhby-na-20252027-roky [in Ukrainian].
  14. Page, Edward C., and William Alexander Robson. “Judicial review of administration.” Encyclopaedia Britannica. https://www.britannica.com/topic/administrative-law/Judicial-review-of-administration.
  15. Rudenko, S., and Yevtushenko D. “Ensuring human rights in administrative proceedings.” Juridical Scientific and Electronic Journal 9 (2024): 426–8. https://doi.org/10.32782/2524-0374/2024-9/102 [in Ukrainian].
  16. State Court Administration of Ukraine. Zvit sudiv pershoi instantsii pro rozghliad sprav u poriadku administratyvnoho sudochynstva (2024 r.) ta Zvit sudiv pershoi instantsii pro rozghliad sprav u poriadku hospodarskoho sudochynstva (2024 r.). https://court.gov.ua/inshe/sudova_statystyka/zvit_dsau_2024 [in Ukrainian].
  17. Supreme Court of Canada. Baker v. Canada (Minister of Citizenship and Immigration), [1999] 2 S.C.R. 817. https://decisions.scc-csc.ca/scc-csc/scc-csc/en/item/1717/index.do.
  18. The Court of Justice of the European Union. Ferriere Nord SpA v Commission. Case C‑31/23 P. 4 October 2024. https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=reason%2B296%2BAnnuls%2BCommission%2BDecision&docid=290697&pageIndex=0&doclang=en&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=9063430#ctx1.
  19. The Court of Justice of the European Union. Moerenhout and Others v Commission. Case T-789/19. 12 May 2021. https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=Tom%2BMoerenhout%2Band%2BOthers&docid=241186&pageIndex=0&doclang=en&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=9042373#ctx1.
  20. The Supreme Court of the United Kingdom. R (on the application of Moseley) (in substitution of Stirling (Deceased)) (AP) (Appellant) v London Borough of Haringey (Respondent). [2014] UKSC 56. https://www.supremecourt.uk/cases/uksc-2013-0116.
  21. Treaty on European Union and Treaty on the Functioning of the European Union. February 7, 1992. https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/994_b06#Text [in Ukrainian].
  22. U.S. Supreme Court. Motor Vehicle Manufacturers Association of The United States, Inc., Et Al. v. State Farm Mutual Automobile Insurance Co. Et Al. [1983] 463 U.S. 29. https://www.govinfo.gov/content/pkg/USREPORTS-463/pdf/USREPORTS-463-29.pdf.
  23. Ukrinform. “Holova Verkhovnoho Sudu poiasnyv potrebu v platformi ofitsiinoho perekladu rishen YeSPL ukrainskoiu movoiu”. Ukrinform, April 4, 2025. https://www.ukrinform.ua/rubric-society/3978442-golova-verhovnogo-sudu-poasniv-potrebu-v-platformi-oficijnogo-perekladu-risen-espl-ukrainskou-movou.html [in Ukrainian].
  24. Verkhovna Rada of Ukraine. Association Agreement between the European Union and its Member States, of the one part, and Ukraine, of the other part. June 27, 2014. https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/984_011#Text [in Ukrainian].
  25. Verkhovna Rada of Ukraine. Code of Administrative Procedure of Ukraine. 2747-IV. July 6, 2005. https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/2747-15/#Text [in Ukrainian].
  26. Verkhovna Rada of Ukraine. Constitution of Ukraine. 254k/96-VR. June 28, 1996. https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/254%D0%BA/96-%D0%B2%D1%80#Text [in Ukrainian].
  27. Verkhovna Rada of Ukraine. Pro vykonannia rishen ta zastosuvannia praktyky Yevropeiskoho sudu z prav liudyny. Law of Ukraine 3477-IV. February 23, 2006. https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/3477-15#Text [in Ukrainian].
  28. Verkhovna Rada of Ukraine. Pro Zahalnoderzhavnu prohramu adaptatsii zakonodavstva Ukrainy do zakonodavstva Yevropeiskoho Soiuzu. Law of Ukraine 1629-IV. March 18, 2004. https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/1629-15#Text [in Ukrainian].
  29. Verkhovnyi Sud [Supreme Court] u skladi kolehii suddiv Kasatsiinoho administratyvnoho sudu. Resolution, case 420/14943/21. September 11, 2023. https://reyestr.court.gov.ua/Review/113405942 [in Ukrainian].
  30. Verkhovnyi Sud [Supreme Court] u skladi kolehii suddiv Kasatsiinoho administratyvnoho sudu. Resolution, case 520/32557/23. April 9, 2025. https://reyestr.court.gov.ua/Review/126485453 [in Ukrainian].
  31. Wojciechowski, Bartosz. “The Discretion of the Administrative Court Judge Understood as the Weighing of Constitutional Values.” Studia Iuridica Lublinensia 32, no. 4 (2023): 147–56. http://doi.org/10.17951/sil.2023.32.4.147-156.

##submission.downloads##

Опубліковано

2025-12-31

Як цитувати

Кістяник, В. (2025). Судовий контроль аргументації рішень суб’єктів владних повноважень: деякі стандарти національної, міжнародної та іноземної практики. Наукові записки НаУКМА. Юридичні науки, 16, 63–79. https://doi.org/10.18523/2617-2607.2025.16.63-79